سوزاک یا گنوره

سوزاك‌ عبارت‌ است‌ از یك‌ بیماری ‌عفونی‌ در دستگاه‌ تناسلی‌ كه‌ از راه‌ آمیزش‌ منتقل‌ می‌شود. سوزاک یکی از شایع ترین بیماری های آمیزشی است که در اثر باکتری به وجود می ‌آید که در سلول های مخاطی مجرای ادراری مردان، مجرای تناسلی و گردن رحم زنان جایگزین شده و همیشه در اثر تماس جنسی با فرد آلوده، شخص مبتلا می ‌گردد. در کل بیماری های مقاربتی یا بیماری‌هایی که در اثر تماس جنسی ایجاد می‌شوند، بیشتر جوان‌ها را درگیر کرده و سن شیوع این بیماری‌ها معمولا بین 18 تا 28 سال است و هر دو جنس زن و مرد را درگیر می‌کند. توسط یک عامل بیماری ‌زا به نام "نایسریا گنوره آ"( gonorrhoeae Neisseria) ، در اثر تماس جنسی از فرد آلوده به فرد سالم منتقل می‌شود، دوره تظاهر این بیماری نیز کوتاه‌مدت است و معمولا 3 تا 14 روز پس از تماس مشکوک طول می‌کشد تا بیماری خودش را نشان دهد.   در مردان ۷-۲ روز پس از تماس جنسی با فرد آلوده ترشحات چرک مانندی  از مجرای ادرار خارج می شود  و میزان دفع ادرار نیز افزایش می یابد  و نیز در هنگام ادرار مقدار کمی خون از مجاری ادرار خارج می شود و مقدار باقی مانده در مجاری به صورت خون لخته شده از مجاری ادرار خارج می‌گردد.

میکروب سوزاک در زمینه های مخاطی بدن موجود می باشد:

دستگاه تناسلی ، آلت تناسلی مرد ، مقعد ،گلو ، مهبل (واژن) در زنان

انتقال سوزاک از طریق تماس جنسی از جمله :

آلت تناسلی مرد به واژن

آلت تناسلی مرد به دهان ،

آلت تناسلی مرد به مقعد

دهان به مهبل (واژن)

از مادر به کودک :هنگام تولد فرزند وعبور از کانال تولد در طی زایمان  ، ازطریق عفونت چشم (نوزادان ممکن است مبتلا به عفونت گنوگوکی ملتحمه چشم)  شوند که اگر به سرعت و به مقدار کافی درمان نشوند ممکن است منجر به نابینایی و کوری آنان  گردد.

خطر انتقال بیماری تا چه میزانی است؟

خطر انتقال بیماری بعد از یک بار مقاربت برای آقایان 10 درصد و برای خانم‌ها 40 درصد است، یعنی اگر یک مرد سالم با همسرش که آلوده به این بیماری است مقاربت داشته باشد، احتمال آلودگی‌اش 10 درصد است، ولی اگر یک خانم سالم با همسرش که مبتلا به این بیماری است مقاربت داشته باشد، 40 درصد احتمال آلودگی دارد.

علایم بیماری چیست؟

علایمی که در آقایان دیده می‌شود، بیشتر به صورت خارش، سوزش مجرای ادراری، تکرر ادرار و گاهی دفع خون در ادرار به علت التهاب در مجرا است و چنانچه بیماری درمان نشود، ممکن است میکروب خودش را به قسمت‌های دیگر مانند مجرای انزال و لوله‌های حامل اسپرم و کیسه‌های منی‌ساز و یا حتی به پروستات برساند و در آن جایگزین شده و التهاب پروستات و علایمی همچون سوزش و تکرر ادرار، حس تخلیه نکردن ادرار و ترشحات غلیظ ایجاد کند که نشانه این ها، ترشحی به صورت خود به خود و بدون اینکه همراه با ادرار کردن باشد، است و افراد آلوده از اینکه لباس زیرشان همیشه از این ترشحات آلوده است شکایت دارند. آلودگی با این میکروب همچنین ممکن است سبب ایجاد خارش و تحریک مقعد شود.

زنان

شایع ترین محل عفونت در زنان مدخل یا گردن رحم است . حدود 50% از موارد عفونت ،عفونت دهانه رحم است و علائم ظاهری آن عبارتند از : خارش مهبل، تشحات غیر طبیعی مهبل و خونریزی بین دوره های قاعدگی

عفونت مجرای مثانه، سوزش به هنگام دفع ادرار را ایجاد می کند و عفونت به مقعد و انتهای روده بزرگ (راست روده) نیز می تواند سرایت کند و علائم آن شامل: خارش مقعد، ترشحات مقعدی ، احساس پری مقعد، اجابت مزاج دردناک است.حتی زنانی که به مقاربت مقعدی می پردازند، نیز ممکن است مبتلا به این بیماری شوند.

علائم اولیه بیماری سوراک در مهبل ممکن است عفونت گلو و دهان، گلودرد باشد!

مردان

در حالی که اغلب زنان دارای عفونت هیچ علامتی از بیماری سوزاک ندارند، اما 90% از مردان علایم دفع ادرار دردناک و ترشحات شیری رنگ آلت تناسلی را داشتهاند . عفونت ممکن است مجاری تناسلی داخل بیضه را درگیر کند که باعث درد و تورم بیضه می شود و یا عفونت مقعد که علت آن رابطه در همجنسبازان است. علایم این مورد شامل ترشح از مقعد، احساس پری مقعد، یبوست و درد است. علایم معمولا در طی 4 تا 8 روز بعد از عفونت ظاهر می شود. گر چه در برخی مردان تا 30 روز هم به طول می انجامد.

بیماری سوزاک به جز دستگاه تناسلی چه جاهای دیگری از بدن را درگیر می‌کند؟ 

بیماری سوزاک معمولا با التهاب مفاصل، التهاب ملتحمه چشم و التهاب مجاری ادراری همراه است.

تشخیص بیماری چگونه انجام می‌شود؟

اگر شک داشته باشیم که فردی به سوزاک مبتلا شده است، باید ترشحات ناحیه تناسلی او را در محیط آزمایشگاه کشت دهیم و چنانچه نتیجه آزمایش مثبت شد، باید درمان را سریعا شروع کنیم، زیرا اگر درمان دیر شروع شود عوارض جبران‌ناپذیری چه برای خانم‌ها و چه برای آقایان در پی دارد. سوزاک با روشهای مختلفی شناسایی می شود که در تمامی روش ها نیازمند مراجعه به مرکز مراقبت های بهداشتی و انجام برخی آزمایشات است . می توان آزمایش را با برداشتن نمونه از دهانه رحم یا مجرای خروجی مثانه بیمار یا درخواست نمونه ادرار انجام داد.

درمان بیماری

اگر تست  برای سوزاک  انجام دادید و مثبت بود، نگران نباشید ؛  این بیماری به راحتی قابل درمان است پزشک  شما احتمالا آنتی بیوتیک برای شما  تجویز می کند ، که به صورت  قرص و یا تزریق.(آمپول) می باشد.آنتی بیوتیک های رایج برای سوزاک عبارتند از : افلوکسین (Ofloxacin ) و سفیکسین (Cefixine) و سفتریاکسینLevofloxacin Ciprofloxaci(Ceftriaxine)

گز رخ یا گز روغن یا مورینگامارینگا نام گونه‌ای گیاه است. برگهای این  گیاه مدراست و دارای اثرات دارویی شبیه آدرنالین  برای درمان  سوزاک بسیار مفید است.

آیا هر دو نفر باید درمان شوند؟

بله، برای درمان فرد آلوده، باید همسرش هم مراجعه کند تا هر دو با هم درمان شوند، اما گاهی ممکن است فرد در یک مسافرت خارج از کشور آلوده شده باشد که در این موارد، درمان را فقط برای فرد مراجعه کننده شروع می‌کنیم.

راه پیشگیری از سوزاک چیست؟

داشتن روابط جنسی سالم و مشروع، پرهیز از بی‌بندوباری‌‌های‌ جنسی‌ و روابط خارج از چارچوب خانواده و استفاده از کاندوم.

ضمنا این بیماران‌ باید از نظر سایر بیماری‌های‌ آمیزشی‌ مورد آزمایش‌ قرار بگیرند.

به‌ هنگام‌ درمان‌، باید از ملحفه‌ و روانداز مجزا استفاده‌ شود.

بیماران باید دستان‌ خود را به‌خصوص پس‌ از اجابت‌ مزاج بشویند و از دست زدن به چشمان‌شان خودداری کنند.

عوارض سوزاک

در صورت عدم درمان ،سوزاک می تواند عوارض جدی به دنبال داشته باشد، از جمله: بروز عفونت مفاصل و ورم مفاصل.

ممکن است که زنان بر اثر این عفونت به بیماریهای التهابی لگن و مردان به عفونت شدید مجاری تناسلی داخل بیضه مبتلا شوند .

افراد مبتلا به سوزاک بیش از دیگران در معرض خطر ابتلا به ویروس ایدز هستند .

سوزاک در زنان باعث بیماری التهابی لگن می شود که علامت آن درد شکم و لگن،درد در هنگام مقاربت و گاهی درد مزمن لگن خاصره است. در 10تا 40 درصد زنان مبتلا به سوزاک، بیماری التهابی لگن رخ می دهد که باعث زخم گردن رحم و لوله های رحمی و همچنین نازایی و افزایش خطر حاملگی خارج رحمی را به همراه دارد.

عفونت مجاری تناسلی داخل بیضه در مردان مبتلا به سوزاک درمان نشده رخ می دهد که منجر به ناباروری در مردان می شود .

ابتلای مادر در طی حاملگی منجر به تولد نوزاد مبتلا به عفونت سوزاک می شود که باعث عفونت جدی در چشم شده که در صورت عدم درمان فوری باعث کوری می شود. در نتیجه زنان باردار و نوزادان بلافاصله بعد از تولد به طور معمول برای سوزاک تحت آزمایش قرار می گیرند و برای درمان آنان پماد آنتی بیوتیک توصیه می شود. بیماران مبتلا به سوزاک گاهی به بیماری ناشی از میکرب کلامیدیا هم مبتلا هستند.  

میزان شیوع سوزاک در دنیا و در کشور ما چگونه است؟

در دنیا میزان شیوع بیماری در قسمت‌هایی از آسیا، هاوایی و کالیفرنیا بیشتر است. در کشور ما بعد از انقلاب، این بیماری تقریبا ریشه‌کن شده بود و وجود نداشت، اما اکنون نسبتا زیاد شاهد این بیماری هستیم و متاسفانه تعداد مراجعان با علایم این بیماری، در حال افزایش است.